Bạo lực gia đình- Nguyên nhân của nhiều vụ trọng án

Chị Hoàng Thị Nhung ở phường Thu Thuỷ kể trong nước mắt: “Chồng tôi thường uống rượu say rồi gây ghổ, đánh đập vợ. Nhiều hôm anh đóng cửa lại và đánh đập vợ rất giã man. Thậm chí, có lần tôi phải vào nằm điều trị ở bệnh xã do chấn thương ở mắt và tay chân. Vì thương con nên tôi căn răng chịu đựng không muốn ly hôn”.

Hầu hết các chị em khi bị BLGĐ thì giấu kín, nhẫn nhịn chịu đựng ngại không muốn “vạch áo cho người xem lưng”, chấp nhận quyền làm chồng, quyền được dạy bảo vợ của người đàn ông. Hoặc do thiếu hiểu biết pháp luật, không biết bảo vệ mình nên không báo với chính quyền để can thiệp sớm dẫn đến nhiều hậu quả đau lòng. Nhiều người dân thành phố Vinh vẫn còn chưa hết bàng hoàng, căm phẫn khi nhắc đến vụ án chồng giết vợ ở phường Trung Đô. Do nghi ngờ vợ thiếu chung thuỷ trong thời gian chồng đi xuất khẩu lao động mà Nguyễn Văn Sơn đã dùng dao chém vào cổ vợ. Hay vụ án Lê Văn Đạt ở xã Sơn Hải, huyện Quỳnh Lưu mua xăng đốt nhà, đốt vợ là chị Nguyễn Thị Thuỷ để cuối cùng chính mình bị thiệt mạng. Có những vụ án đàn ông cũng là nạn nhân của BLGĐ, điền hình như vụ người vợ dùng búa giết chồng ở xã Nghi Kim vừa qua... Trước kia mọi người vẫn quan niệm cứ đánh nhau gây thương tích mới là bạo lực và chỉ có người phụ nữ mới là nạn nhân. Nhưng thực ra nam giới cũng có thể bịbạo hành, nhưng phổ biến nhất là sự kiểm soát kinh tế, cấm vận tình dục, chì chiết đay nghiến…

Bạo lực gia đình nếu không được ngăn chặn kịp thời có thể là nguyên nhân dẫn đến các vụ trọng án. Năm 2008, Viện Kiểm sát nhân dân tỉnh Nghệ An đã khởi tố 22 vụ, 46 bị can về tội giết người, trong đó có 9 vụ giết người thân như cha giết con, anh em ruột giết nhau, chồng giết vợ. Thực tế này đã gióng lên hồi chuông báo động về sự xuống cấp trong nhận thức và hành động của một bộ phận quần chúng nhân dân. Mặc dù BLGĐ ở Nghệ An đang có chiều hướng gia tăng, thế nhưng công tác phòng chống BLGĐ vẫn chưa được quan tâm, vấp phải nhiều khó khăn. Chị Nguyễn Thị Quỳnh Hoa, Phó Chủ tịch Hội liên hiệp phụ nữ tỉnh cho rằng: khó khăn lớn nhất đến từ phía chị em phụ nữ, họ không dám nói ra tình trạng BH/BLGĐ kéo dài nên ảnh hưởng đến con cái và sức khoẻ. Chỉ tính riêng ở huyện miền núi Quỳ Châu, nạn nhân của BLGĐ là phụ nữ và trẻ em thường chiếm tới 90%. Ở huyện Anh Sơn là 60%, thị xã Cửa Lò chiếm 80%

Vai trò của các cấp chính quyền

Trước thực trạng đáng báo động này. Nhiều năm qua các cấp, các ngành đã có nhiều nỗ lực trong việc phòng và giảm thiểu BLGĐ. Hội liên hiệp phụ nữ tỉnh cùng các ngành chức năng xây dựng kế hoạch tập huấn, lồng ghép PCBLGĐ vào các phong trào chương trình của Hội. Thành lập duy trì có hiểu quả các CLB “gia đình hạnh phúc”, “gia đình không mắc tệ nạn xã hội”, CLB “người cha mấu mực”… Các hoạt động được thông qua nhiều hình thức sinh hoạt, truyền thông, tìm hiểu kiến thức pháp luật liên quan BLGĐ. Sở Văn hoá,Thể thao &Du lịch đã triển khai mô hình thí điếm phòng chống BLGĐ tại phường Thu Thuỷ, Thị xã Cửa Lò, thành lập 5 CLB gia đình phát triển bền vững. Đây là mô hình thí điểm đầu tiên của tỉnh Nghệ An, hàng tháng thường xuyên có các buổi truyền thông, hoà giải cơ sở nhằm giúp chị em nâng cao nhân thức, giải quyết những mâu thuẫn ngay từ khi mới phát sinh để hạn chế tình trạng BLGĐ. Nêu gương gia đình VH tiêu biểu, thực hiên XD làng, khối VH.

Dự án “mô hình lồng ghép phòng, chống bạo hành giới dựa vào cơ sở y tế và cộng đồng” được quỹ Ford tài trợ và do Công ty TNHH Tư vẫn Đầu tư Y tế và UBND thị xã Cửa Lò phối hợp thực hiện từ tháng 5/2006, đang thử nghiệm những hoạt động can thiệp ban đầu, nhằm hướng tới đối tượng là nam giới gây BH/BLGĐ. Bởi từ lâu, có rất nhiều nam giới hàng ngày gây BLGĐ nhưng lại không hiểu đó là BLGĐ. Lý do, từ nhỏ họ đã được dạy dỗ đàn ông có “quyền dạy vợ”, có quyền “đòi hỏi vợ phục tùng”, có quyền “nổi nóng”. Vì vậy, có đánh đập, ép quan hệ tình dục hay chửi bới cũng là điều bình thường. Chưa kể, trong cuộc sống hàng ngày, chứng kiến nhiều người đàn ông khác cũng “vô tư” có những hành vi như vậy, gia đình cộng đồng không ai nói rằng họ “không có quyền” làm như thế, hành vi của họ có thể dẫn tới vi phạm pháp luật. Không ai có thể thanh đổi hành vi BLGĐ của nam giới tốt hơn chính bản thân họ. Một người phụ nữ dù nhân thức tốt đến đâu, cũng không thể thay đổi hành vi bạo lực của chồng nếu người chồng không nhận thức đó là hành vi phạm pháp và việc người vợ đấu tranh với BLGĐ có thể bị đẩy vào tình thế nguy hiểm. Chúng tôi đã có dịp dự buổi sinh hoat CLB “Người cha mẫu mực” do xã Nghi Khánh và Hội LHPN huyện Nghi Lộc tổ chức. Ngoài chị em, buổi sinh hoạt còn thu hút được đông đảo nam giới tham gia. Thông qua các hoạt động văn nghệ, các tiểu phẩm tự biên tự diễn, không chỉ các thành viên CLB mà đông đảo nhân dân đến dự cũng đã tiếp thu những kiến thức về bình đẳng giới và PCBLGĐ. Ông Nguyễn Đình Dương, Nghi Khánh, Nghi Lộc tâm sự: Tham gia CLB này, nam giới chúng tôi cảm thấy rất có ý nghĩa. Các ông chồng nâng cao được nhận thức, pháp luật liên quan đến bạo hành giới. Từ đó trên địa bàn xã tình trạng BLGĐ đã giảm hẳn. Ngày 25/11 được thế giới chọn là ngày phòng chống BLGĐ. Đây chính là dịp các huyện, thành, thị sẽ có nhiều tiết mục tham gia dự thi, nâng cao hiểu biết về đề tài PCBH/ BLGĐ. Có thể nói hoạt động của các cấp, các ngành đã góp phần thúc đẩy các gia đình nâng cao trình độ nhận thức, biết tổ chức cuộc sống gia đình PCBLGĐ, thực hiện bình đẳng giới.

Song so với thực trạng trên, phòng chống BH/BLGĐ ở tỉnh ta vẫn đang là một vẫn đề còn nhiều thách thức và cần sự nỗ lực nhiều hơn nữa của các cấp chính quyền và nhất là vai trò của Ban Vì sự tiến bộ phụ nữ các cấp, nâng cao hơn nữa năng lực cho các chị em, tạo công ăn việc làm, giúp các chị em dần có vai trò vị trí trong gia đình và xã hội, PC/ BLGĐ. Ở hầu hết các huyện, thành, thị vẫn chưa có các trung tâm PCBH, hay ngôi nhà tạm lánh để bảo vệ người bị bạo hành. Còn các cơ quan chức năng vẫn còn thờ ơ, thiếu những quy định củ thể về bảo vệ giúp đỡ nạn nhân BLGĐ, cho dù chúng ta đã có luật PCBLGĐ. Các hình thức xử lý chủ yếu mới chỉ dừng lại ở mức cảnh cáo, khuyên răn, giáo dục “chỉ khi nào nạn nhân được chứng minh thương tích 11% trở lên mới truy cứu”. Các cấp, các ngành cần triền khai nhiều hoạt động hơn nữa nhằm nâng cao trách nhiệm của mỗi người, bởi từ trước tới nay, nhiều người vân quan niệm “đèn nhà ai nhà ấy rạng”, chuyện vợ chồng “đóng cửa bảo nhau” là chuyện bình thường lúc nóng giận, hay đơn giản là họ đang dạy vợ, người ngoài không nên can thiệp. Cần chú trọng hơn nữa vào công tác tuyền truyền giáo dục nâng cao nhận thức về vị trí, vai trò trách nhiệm của gia đình và cộng đồng bằng các phương pháp như: tuyên truyền trên báo đài, tổ chức toạ đàm, mở các cuộc thi sáng tác văn nghệ, biên soạn các tác phẩm truyền thông cơ sở có nội dung xây dựng và củng cố nền tảng gia đình. Giúp các chị em hiểu biết hơn về vai trò của mình và BĐG. Nhân rộng các mô hình phòng chống BLGĐ ra nhiều địa phương. Cùng chung tay đẩy lùi những “tế bào xấu” ra khỏi gia đình và cộng đồng./.