Dạy nghề cho người giúp việc: tưởng đơn giản mà khó
Sau thời gian nghỉ thai sản theo quy định, chị gái tôi ở tổ Lê Lợi II, phường Hoàng Văn Thụ, TP Bắc Giang, phải tìm người giúp việc (NGV). Hai vợ chồng đi làm từ sáng đến tối nên cần người tin tưởng, vừa chăm sóc được em bé, vừa lo liệu việc nhà. Chị tôi phải dành nửa tháng hướng dẫn cách dùng máy giặt, lò vi sóng, song NGV vẫn không biết sử dụng. Chị giúp việc thường quên tắt bếp gas, là quần áo xong lại quên rút phích điện... Tệ hơn, mấy lần chị tôi về nhà đột xuất, thấy con đến bữa đòi ăn khóc ngằn ngặt mà NGV thản nhiên ngồi xem tivi.
Rút kinh nghiệm, anh chị tôi tìm hẳn người thâm niên 3 năm chăm trẻ ở Hà Nội khá béo tốt, tinh tươm, còn có phần “sành điệu”. Lúc đầu mọi việc khá suôn sẻ, anh chị chưa kịp mừng thì đã phát hiện sữa của con, kem dưỡng da, nước hoa của mẹ thường xuyên “bay hơi”. Đáng ngại, tiền điện thoại cố định của gia đình tăng vọt 3- 4 lần. Thế là, qua 2 đời “ô sin” mà chị tôi chưa tìm được người ưng ý.
ĐỂ CUNG ĐÁP ỨNG CẦU
Chúng tôi làm một khảo sát nho nhỏ từ số nhà 200 đến 300 trên đường Lê Lợi thì có tới 80 gia đình đã có hoặc đang tìm NGV. Điều đó cho thấy nhu cầu giúp việc gia đình khá lớn. Đề cập vấn đề này với chị Lâm Thị Hương Thành, Chủ tịch Hội LHPN tỉnh Bắc Giang, chị cho biết, những năm gần đây có một số lượng khá đông chị em hội viên ở các huyện trong tỉnh ra thành phố như Bắc Giang, Bắc Ninh, Hà Nội, Hải Phòng, TPHCM... làm giúp việc.
Phần lớn trong số họ đang hành nghề một cách tự phát, làm theo thói quen. Họ thiếu tính kỷ luật, không gọn gàng, ngăn nắp, khó hòa hợp nơi thành phố. Nhu cầu thuê NGV thì nhiều, lượng người cần việc cũng lớn nhưng để chủ nhà và người giúp việc gắn bó lâu dài rất khó. Trong khi đó, hàng nghìn lao động đang giúp việc ở Đài Loan (Trung Quốc), Malaysia,... được dạy nghề trước khi xuất khẩu nên họ hòa nhập dễ dàng với môi trường lao động mới, hầu như không có lao động phải hủy hợp đồng vì không đáp ứng yêu cầu công việc.
Thực tế, công việc của người giúp việc gia đình khá đơn giản, thường là đi chợ, nấu ăn, chăm sóc trẻ, người già ốm đau hoặc phụ giúp bán hàng và tương đối phù hợp với phụ nữ nông thôn. Hiện nay, NGV ngoài ăn uống, sinh hoạt cùng nhà chủ, được trả lương từ 2-4 triệu đồng/tháng tùy theo từng vùng (lương giúp việc trung bình một tháng ở TP Bắc Giang là 2 triệu đồng, Hà Nội phổ biến 2,5-3 triệu đồng, TPHCM 3 - 4 triệu đồng), chưa kể nhiều gia đình kinh tế khá còn thưởng thêm cho “ô sin” làm tốt, mua sắm áo quần, cho tiền tàu xe về quê...
Như vậy, NGV trong nước đều tự nuôi được bản thân, gia đình, có chút ít tích lũy. Nếu so sánh giúp việc trong nước với đi làm việc ở nước ngoài, thu nhập tổng thể có thể không bằng nhưng ở trong nước không mất khoản tiền lớn chi phí xuất cảnh, không đòi hỏi nghiêm ngặt về sức khỏe, độ tuổi, ngoài ra còn có điều kiện quán xuyến, tham gia việc gia đình... Những khó khăn mắc phải là do thiếu kỹ năng trong giao tiếp, làm việc.
Theo thông tin từ Bộ Lao động - Thương binh & Xã hội, những năm gần đây, trước yêu cầu thực tiễn, nghề giúp việc gia đình đã được đưa vào danh mục đào tạo, được coi là một nghề nghiêm túc. Theo đó, ngoài các cơ sở có chức năng đưa lao động đi xuất khẩu tổ chức đào tạo nghề cho đối tượng đi giúp việc gia đình thì một vài cơ sở dạy nghề ở Hà Nội, TPHCM... đã mở các lớp học ngắn hạn, song số lượng hạn chế, chất lượng cũng chưa đáp ứng yêu cầu.
Hiện phần đông NGV là phụ nữ nông thôn, đời sống còn khó khăn nên khó có điều kiện đóng học phí. Nên chăng ngành Lao động - Thương binh & Xã hội có chính sách ưu tiên, khuyến khích dạy nghề miễn phí cho lao động giúp việc; trước mắt phối hợp chặt chẽ với tổ chức Hội phụ nữ khảo sát đối tượng có nhu cầu học nghề, xây dựng phương án, kế hoạch dạy nghề bài bản.
Bản thân người có nhu cầu học cần nâng cao ý thức, xác định đây là một nghề nghiêm túc phải học bài bản để thạo việc, rèn luyện tính kỷ luật, có trách nhiệm cao với công việc... Ngoài tạo điều kiện cho lao động học nghề, cơ quan chức năng cũng tích cực phối hợp tổ chức cung ứng nhân lực, tạo cơ hội cho NGV tiếp cận việc làm và được bảo vệ quyền lợi, đáp ứng nhu cầu xã hội, cải thiện đời sống.
