Nữ doanh nhân giỏi trong “làng” chè xuất khẩu

Cái "duyên" bất ngờ

Nhìn bề ngoài, bà Nguyệt giống như một nhà giáo hơn là một doanh nhân năng động, quyết đoán, nhưng ai có dịp chứng kiến bà làm việc với đối tác nước ngoài hoặc chỉ đạo sản xuất mới thấy được sự nhanh nhẹn, năng động của người phụ nữ này.

Đưa chúng tôi  đi thăm cơ ngơi của doanh nghiệp, bà Nguyệt vừa tranh thủ cắt đặt, kiểm tra từng khâu công việc chuẩn bị cho việc đóng côngtennơ chè xuất khẩu, vừa kể cho chúng tôi nghe cái duyên đến với ngành Chè của mình. Thực tế, bà Nguyệt đến với công việc này hoàn toàn tình cờ và ở độ tuổi gần 50. Vào những năm cuối thập niên 90 của thế kỷ XX, trong thời điểm chiến tranh Irắc bùng nổ, ngành Chè Việt Nam thực sự lao đao do mất thị trường xuất khẩu. Năm đó, người bạn của bà vốn là một chủ DN chè đứng trước nguy cơ phải đóng cửa vì lượng chè tồn ứ trong kho quá lớn. Thương bạn, vốn đang có mối bán hàng hóa chất khá đều đặn với Trung Quốc, bà mạnh dạn tìm mối bán hàng giúp bạn, không ngờ gặp may, hàng trăm tấn chè đang đắp đống trong kho được xuất sang Trung Quốc êm nhẹ đã tạo cho bà một đầu mối tiêu thụ chè. Bán được hàng, bà cùng bạn tiếp tục tìm các DN sản xuất chè lớn để tiêu thụ lượng hàng đang tồn ứ và công việc kinh doanh mới đã thực sự cuốn hút người phụ nữ năng động này.

Xuất khẩu nhiều, tư cách pháp nhân chưa có, bà và bạn phải dựa vào Công ty Du lịch Vĩnh Phúc để xuất khẩu qua con đường tiểu ngạch. Tháng 8-1999, thấy công việc làm ăn thuận lợi, bà quyết định thành lập DN tư nhân Minh Nguyệt để chế biến, kinh doanh chè xuất khẩu. Cái khó bắt đầu nảy sinh đó là vốn và đất để mở xưởng sản xuất. Một buổi, tình cờ đi trên đường cao tốc Láng-Hòa Lạc, bà Nguyệt thấy Khu CN Bắc Phú Cát thật lý tưởng cho việc sản xuất chè nên mạnh dạn xây dựng dự án và được chính quyền từ tỉnh đến huyện tiếp sức. Thế là Nhà máy sản xuất chè của DN tư nhân chè Minh Nguyệt ra đời, đánh dấu bước khởi nghiệp làm chè xuất khẩu của người phụ nữ táo bạo và quyết đoán này.

Năng động, táo bạo, quyết đoán

 "Là phụ nữ làm kinh doanh trong một lĩnh vực hoàn toàn mới mẻ, lại không còn trẻ, hẳn lúc ấy bà gặp nhiều khó khăn lắm?". Nghe chúng tôi hỏi, bà cười, xác nhận: “Đúng là khó khăn bộn bề nhưng kinh nghiệm nhiều năm "buôn" hàng hóa chất sang Trung Quốc đã cho tôi sự nhanh nhạy và táo bạo trong sản xuất kinh doanh". Ngày ấy dù kinh nghiệm trên thương trường còn ít ỏi nhưng nhiều năm lăn lộn trong ngành Thương mại đã giúp bà Nguyệt hiểu rằng muốn đứng vững trên thị trường thì phải xây dựng thương hiệu cho sản phẩm của mình. Để có chỗ đứng trên thị trường chè xuất khẩu, DN xác định phải tập trung nâng cao chất lượng sản phẩm để giữ chữ tín, đồng thời cân đúng, cân đủ, đóng gói đẹp để thu hút khách hàng và DN đã thành công.

Chỉ sau một năm hoạt động, DN đã xuất ủy thác qua một số công ty gần 700 tấn chè. Tiếng lành đồn xa, các thương gia kinh doanh chè ở Ấn Độ, Ba Lan... đã bắt đầu tìm đến DN của bà Nguyệt thông qua thương hiệu ghi trên nhãn mác sản phẩm để đặt hàng. Một chuyên gia "sừng sỏ" chuyên lắp đặt thiết bị sản xuất chè của Ấn Độ đã tìm đến cố vấn cho bà Nguyệt lắp đặt dây chuyền sản xuất mới cho công suất cao, phù hợp với nhu cầu thị trường. Năng động và táo bạo, bà Nguyệt quyết tâm huy động các nguồn vốn lắp đặt dây chuyền sản xuất mới, hiện đại, tuyển công nhân và nhận chuyển giao công nghệ. Công việc đang tiến hành thuận lợi thì vấp phải một khó khăn: Chiến tranh Irăc xảy ra khiến mọi hoạt động sản xuất chè sang Ấn Độ đi Irắc, Pa-kit-tan bị đình lại, hơn 500 tấn chè tồn ứ trong kho làm DN bị lỗ 2 tỷ đồng nhưng bà Nguyệt không nản. Bà quyết tâm tìm hiểu thị trường châu Âu, tìm các mẫu chè mà người châu Âu ưa chuộng và tìm kiếm đối tác, đồng thời tiếp tục đầu tư lắp đặt thêm dây chuyền chế biến chè tươi để sản xuất chè từ khâu đầu đến khâu cuối, từ đó chủ động được nguồn nguyên liệu và sản xuất sản phẩm theo đúng thị hiếu người tiêu dùng.

Với phương châm giữ chữ tín và cách làm ăn đứng đắn, sản phẩm chè Minh Nguyệt đã được người Anh, Mỹ, Nhật biết đến. Năm 2004, DN của bà Nguyệt đã xuất khẩu được 2.300 tấn chè, doanh thu đạt 2 triệu USD, DN được xếp thứ 12/217 DN xuất khẩu nhiều chè đen trong cả nước. Công việc làm ăn thuận lợi nhưng trong lòng bà Nguyệt vẫn canh cánh nỗi lo vì dây chuyền sản xuất chưa đồng bộ, khó theo kịp với đòi hỏi về chất lượng sản phẩm chè của thị trường thế giới. Trong một lần đi nghiên cứu thị trường, người phụ nữ năng động ấy nhận thấy xu hướng chung của thị trường chè thế giới là sản phẩm phải có chất lượng cao mới tiêu thụ được, vì vậy vấn đề sống còn của DN là phải đầu tư máy móc thiết bị và đổi mới công nghệ để nâng công suất, hạ giá thành sản phẩm và nâng cao chất lượng sản phẩm mới có thể đứng vững ở thị trường nước ngoài. Được sự hỗ trợ về vốn của Quỹ đầu tư phát triển, bà Nguyệt đã mạnh dạn đầu tư 14 tỷ đồng xây dựng nhà xưởng và lắp đặt dây chuyền sản xuất chè CTC Ấn Độ. Đây là dây chuyền sản xuất chè hiện đại, đứng ngang hàng với dây chuyền sản xuất của Công ty chè Phú Bền là đơn vị liên doanh với nước ngoài. Dây chuyền sản xuất hiện đại đã cho ra những mẻ chè đạt chất lượng quốc tế, giúp cho sản phẩm của DN được khách hàng nước ngoài ưa chuộng.

Gặt hái thành công

Đưa chúng tôi đi thăm dây chuyền sản xuất, bà Nguyệt cho biết: Sản phẩm của DN đang có mặt ở thị trường các nước: Ấn Độ, Pa-kit-tan, Đức, Hà Lan, Ba Lan, Anh và gần đây vươn sang cả thị trường Trung Quốc. Năm 2006, DN đã sản xuất được 2.380 tấn chè, doanh thu đạt hơn 3 triệu USD, giải quyết việc làm thường xuyên cho hơn 100 lao động với mức thu nhập từ 800 ngàn đến 2 triệu đồng/người/tháng và hơn 100 lao động thời vụ. Mỗi năm, DN tiêu thụ khoảng 10.000 tấn chè búp tươi nên đã giải quyết việc làm gián tiếp cho hàng nghìn hộ gia đình trồng chè ở các huyện: Ba Vì, Quốc Oai và tỉnh Hòa Bình.

Là người táo bạo, quyết đoán và có cái nhìn sắc sảo, mặc dù đã có một dây chuyền sản xuất chè khá hiện đại nhưng niềm đam mê SXKD vẫn trỗi dậy trong bà khi nhìn ngắm cơ ngơi hơn 890 ha của Nông trường Việt Mông (Ba Vì). Cuối năm 2006, bà đã mạnh dạn đầu tư 22 tỷ đồng lắp đặt thêm một dây chuyền sản xuất chè CTC xuất khẩu hiện đại tại Nông trường với ý tưởng vừa tạo điều kiện cho công nhân trồng chè cung cấp cho DN, vừa nâng giá trị xuất khẩu, đồng thời cổ phần hóa Nông trường trở thành Công ty cổ phần giống gia súc Việt Mông để hoạt động phù hợp, hiệu quả. Quan điểm của bà Nguyệt là tạo điều kiện tuyệt đối cho người nông dân trồng chè nên trong thời gian lắp đặt máy móc thiết bị và xây dựng nhà xưởng, bà Nguyệt đã đầu tư hỗ trợ giống, phân bón cho 180 hộ trồng chè của Công ty Việt Mông, giúp các hộ vượt qua khó khăn, cung cấp ổn định nguồn nguyên liệu cho DN. Hiện nay, dù đã ở tuổi gần 60, một mình bà vẫn đi lại như con thoi vừa quản lý chỉ đạo sản xuất tại Nhà máy sản xuất chè xuất khẩu ở xã Thạch Hòa (Thạch Thất), vừa triển khai xây dựng nhà máy ở huyện Ba Vì để đi vào sản xuất cuối tháng 4-2007. Sự nỗ lực và niềm đam mê của bà đã được những người làm chè cả nước và bạn hàng trên thế giới ghi nhận. Năm 2006, DN của bà Nguyệt được bình chọn là DN đứng thứ 4 (sau 3 DN liên doanh với nước ngoài) về xuất khẩu nhiều chè ra nước ngoài.