Phòng ngừa ma túy từ gia đình - nỗ lực của Hội LHPN Việt Nam
Thực trạng ma túy và những góc khuất từ gia đình…
Theo thống kê rà soát của Bộ Công an, năm 2015, cả nước có 200.134 người nghiện. Người nghiện ma túy xuất hiện ở mọi thành phần xã hội, mọi lứa tuổi song tập trung chủ yếu ở lớp trẻ với 76% số người nghiện có độ tuổi dưới 35; 60% số người sử dụng ma túy lần đầu ở độ tuổi dưới 25, trong đó 8% sử dụng ma túy lần đầu ở độ tuổi dưới 18 tuổi.
Nguyên nhân thanh thiếu niên dính vào tệ nạn ma túy xuất phát từ nhiều phía: môi trường xã hội, mặt trái của cơ chế thị trường, sự quản lý, giáo dục học sinh thiếu chặt chẽ từ cả ba phía: nhà trường- gia đình- xã hội. Trong đó yếu tố gia đình thường được bàn thảo như một nhân tố quan trọng.
Gia đình với chức năng nuôi dưỡng, trao truyền tình yêu thương, kinh nghiệm sống sẽ là nơi lý tưởng nhất để quản lý, trang bị kiến thức, kinh nghiệm giúp thanh thiếu niên nhận rõ những tác hại của tệ nạn ma túy và tìm ra cách phòng chống tốt nhất. Giáo dục gia đình là nền tảng vững chắc để các cá nhân trưởng thành, phát triển. Gia đình có phương pháp giáo dục tốt, định hướng giá trị đúng sẽ giúp cho con trẻ có đủ kiến thức và kỹ năng hòa nhập vào xã hội. Ngược lại, nếu giáo dục gia đình lệch chuẩn, các em sẽ dễ bị nhiễm tác động tiêu cực và thiếu kỹ năng phòng vệ trước những mặt trái của xã hội. Không chỉ vậy, theo nguyên lý “vết dầu loang”, các em không chỉ nhiễm mà còn tiếp tục mang những tác động tiêu cực đó ra ngoài xã hội, lây lan trong cộng đồng.
Vai trò gia đình quan trọng là vậy nhưng trong những năm gần đây, cùng với sự phát triển của cơ chế thị trường, nhiều gia đình Việt chưa quan tâm đúng mức đến việc giáo dục con em. Một bộ phận phụ huynh bận rộn với cuộc sống, mải kiếm tiền, phấn đấu cho sự nghiệp mà quên đi hoặc xem nhẹ việc giáo dục con cái, buông lỏng quản lý hoặc phó mặc cho nhà trường, xã hội. Do đó, nhiều em trưởng thành trong môi trường tự do. Khi các em có suy nghĩ lệch lạc, hành động không đúng thì bố mẹ không biết, không nắn chỉnh kịp thời; cộng thêm các yếu tố tiêu cực khác từ môi trường xã hội, nhà trường, bạn bè… Và khi gặp điều gì đó không như mong muốn hoặc khi bị rủ rê, lôi kéo các em rất dễ dính vào tệ nạn ma túy để thỏa mãn những nhu cầu giải trí, thỏa mãn sự tò mò của tuổi mới lớn cũng như giải tỏa những nhu cầu tình cảm chưa được đáp ứng…
Xã hội hiện đại cũng chứng kiến thực trạng một số gia đình khuyết thiếu, cha mẹ ly hôn, đi làm ăn xa, cha mẹ thiếu gương mẫu về đạo đức, làm ăn bất chính… ảnh hưởng tiêu cực đến lối sống của con em, khiến các em dễ bị kẻ xấu lôi kéo, lợi dụng.
Bên cạnh đó, một số gia đình cha mẹ thiếu kỹ năng giáo dục con em, thiếu hiểu biết tâm sinh lý lứa tuổi, không làm bạn được với con nên không biết con mình cần gì, muốn gì để chia sẻ, định hướng phù hợp. Thậm chí, còn có hiện tượng gia đình tha hóa, đồng lõa, khuyến khích thanh thiếu niên thử, nghiện và buôn bán ma túy…
Những góc khuất về gia đình đó đã tạo ra kẽ hở để tội phạm ma túy lợi dụng, lôi cuốn thanh thiếu niên vào vòng xoáy không dễ dàng thoát ra. Vì vậy, phòng ngừa từ gia đình có thể xem là chìa khóa bền vững, cốt lõi nhất trong các pháo đài phòng ngừa ma túy.
Nỗ lực của Hội LHPN Việt Nam trong công tác phòng ngừa ma túy từ gia đình
Xuất phát từ vai trò của người phụ nữ đối với môi trường giáo dục gia đình, từ năm 2002, Hội LHPN Việt Nam và Bộ Công an đã tổ chức ký kết Nghị quyết liên tịch số 01 về “Quản lý, giáo dục con em trong gia đình không phạm tội và tệ nạn xã hội” nhằm tập trung đẩy mạnh công tác tuyên truyền, từng bước nâng cao ý thức pháp luật và nhận thức của các tầng lớp phụ nữ về phòng chống tội phạm (PCTP) và tệ nạn xã hội (TNXH), đề cao trách nhiệm của cá nhân, gia đình, cộng đồng trong quản lý, giáo dục con em mình.
Hội đã tham mưu, tham gia xây dựng và triển khai thực hiện các Đề án“Truyền thông, giáo dục cộng đồng phòng, chống tội phạm buôn bán phụ nữ và trẻ em”, “Tuyên truyền, giáo dục phẩm chất, đạo đức phụ nữ Việt Nam thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước (giai đoạn 2010 - 2015)”, Đề án “Giáo dục 5 triệu bà mẹ nuôi, dạy con tốt”. Đặc biệt, với quan điểm lấy gia đình là đối tượng đích, từ năm 2010, nội dung phòng chống ma túy được cụ thể hóa và thống nhất đưa vào chỉ đạo sâu rộng cuộc vận động Xây dựng gia đình 5 không 3 sạch trên địa bàn cả nước. Qua đó, trang bị những kiến thức, kỹ năng cần thiết về giáo dục, quản lý con em cho cán bộ, hội viên phụ nữ.
Hội LHPN các cấp đã chú trọng xây dựng và nhân rộng các mô hình truyền thông PCTP, câu lạc bộ (CLB) PCTP từ gia đình, nhất là ở những địa bàn có tình hình tội phạm phức tạp. Các mô hình Tổ phụ nữ Phòng chống ma túy từ gia đình; Tổ phụ nữ không có người thân liên quan đến ma túy, vi phạm pháp luật; Tổ phụ nữ vận động chồng, con, người thân đi cai nghiện và không tái nghiện; CLB Phòng chống TNXH, CLB Sống khỏe, CLB Phụ nữ với pháp luật ... đã phát huy được hiệu quả rõ nét, được cấp ủy và chính quyền các địa phương đánh giá cao.
Hội cũng đã phối hợp với Bộ Công an tiếp cận các đối tượng nghiện ma túy thông qua hoạt động trong hệ thống trại giam, trại giáo dưỡng; tổ chức các sự kiện truyền thông có sức cảm hóa, lay động lòng người như “Ước mơ ngày trở về”; “Mẹ, gia đình và con đường tương lai của con”… trong các trại giam, trại giáo dưỡng để đánh thức ước mơ hoàn lương, khát vọng sống thiện và giáo dục về vai trò gia đình cho đối tượng nữ phạm nhân cũng như thanh thiếu niên vi phạm ma túy…
Còn đó những điều trăn trở
Thực trạng tội phạm trẻ em, trẻ em vi phạm ma túy và tệ nạn xã hội vẫn đang nhức nhối và diễn biến phức tạp đã đặt ra cho các cấp Hội LHPN Việt Nam yêu cầu cần đổi mới nội dung, phương thức tuyên truyền, đẩy mạnh phòng ngừa tệ nạn ma túy từ gia đình trong thời gian tới.
Theo đó, việc đổi mới nội dung, phương thức tuyên truyền cần bắt đầu từ việc thanh loại những mô hình phòng, chống ma túy kém hiệu quả; nhân rộng thêm những mô hình hiệu quả - những mô hình phòng, chống ma túy gắn với tạo sinh kế bền vững, giới thiệu việc làm… Cần tích hợp việc tuyên truyền kiến thức phòng, chống ma túy vào các chương trình hành động của Hội, chú trọng tuyên truyền trên các phương tiện thông tin đại chúng và mạng xã hội.
Cần tiếp cận việc tuyên truyền phòng, chống ma túy theo hướng mới, trong đó, phải xác định người nghiện là bệnh nhân, không nên có thái độ kỳ thị, xa lánh, điều này quyết định thành công của việc giúp đỡ người nghiện.
Bên cạnh đó, cần xác định trách nhiệm phòng ngừa ma túy là trách nhiệm của mọi thành viên trong gia đình. Cần quan tâm, chia sẻ, nắm bắt, giải quyết nhu cầu của mọi thành viên. Cha mẹ, đặc biệt là người mẹ cần có kỹ năng nắm bắt tâm lý, giải quyết các vấn đề gia đình. Cần xây dựng những mô hình dịch vụ gia đình cung cấp kiến thức, kỹ năng, tư vấn cho các bậc chamẹ và các thành viên khác khi có nhu cầu…
Phòng, chống ma túy từ gia đình là trách nhiệm của mọi thành viên trong gia đình. Nhận thức đúng vai trò và hỗ trợ cách làm đúng để phòng, chống ma túy từ gia đình, chúng ta sẽ có những tổ ấm, môi trường trong lành hơn cho thanh thiếu niên trước những cạm bẫy ma túy. Đó cũng là lý do để Hội LHPN Việt Nam xác định gia đình là đối tượng đích trong quá trình phòng ngừa ma túy.
