Tết xưa và nay
Tết xưa là Tết theo quan niệm cũ, khi kinh tế nước ta chủ yếu dựa vào nông nghiệp, với đời sống kinh tế còn khó khăn, thiếu thốn thì Tết là những ngày của các lễ hội tưng bừng và diễn ra dài ngày. Khi đó người ta có quan niệm Tết là “ăn Tết”. Người ta dành những gì ngon nhất, tốt nhất như thịt heo, gà, trái cây, quần áo mới…cho nhưng ngày Tết. Dù nghèo đến đâu thì “ngày 30 Tết thịt treo trong nhà” và cũng phải sắm được một mâm cỗ cúng giao thừa, lễ gia tiên, rước ông bà cùng về ăn Tết với con cháu.
Qua bao biến thiên của thời đại, đặc biệt trong thời đại hội nhập toàn cầu như hiện nay, quan niệm về Tết có thay đổi: người ta không nói đến “ăn Tết” nữa mà thường nói là “nghỉ Tết”. Có lẽ, cuộc sống đã trở nên no đủ nên mong đến Tết để được ăn những món ngon, có thịt gà, thịt heo…không còn trong tâm niệm của nhiều người. Hàng ngày, người ta đã có những bữa ăn đủ chất dinh dưỡng, thịt cá ăn quanh năm, bánh chưng, bánh tét muốn lúc nào cũng có. Nhịp sống hiện đại cuốn người ta vào công việc nên giờ đây người ta mong đến Tết để được nghỉ ngơi, đi du lịch…
Tuy nhiên, những nét truyền thống thuộc về đời sống tình cảm, tâm niệm của người Việt Nam “xưa” và “nay” mỗi khi Tết đến vẫn không hề thay đổi. Không khí Tết bắt đầu từ ngày 23 tháng Chạp, đó là ngày Tết ông Công, ông Táo. Dù bận bịu thế nào, ngày này, các gia đình cũng dành thời gian đi chợ mua sắm mũ, áo giấy và cá chép để ông Công, ông Táo vượt qua Vũ Môn lên Thiên đình gặp Ngọc hoàng. Từ đó, người ta rục rịch sắm Tết, quét dọn nhà cửa cho sạch sẽ và gói bánh Chưng. Trước kia, gia đình nào cũng phải có một nồi bánh Chưng hay bánh Tét vào dịp Tết. Bây giờ, cuộc sống bận rộn, nhiều gia đình không có điều kiện gói bánh thì họ đi mua nên trên bàn thờ cúng tổ tiên của gia đình nào cũng không thể thiếu tấm bánh Chưng, đặc trưng của hương vị ngày Tết Việt Nam.
Theo tục lệ cổ truyền thì “giao thừa” được tổ chức nhằm đón các thiên binh đi thị sát dưới hạ giới. Sau khi cúng giao thừa xong, gia chủ khấn các vị thần cai quản trong nhà để xin phép cho tổ tiên về ăn Tết. Cúng xong thì xem như Tết đã thực sự về với gia đình. Các phong tục hái lộc, xông nhà, đi chợ Tết, mừng thọ, những lời chúc năm mới, lì xì đầu năm… là những phong tục đẹp vẫn được duy trì đến ngày nay.
Quan niệm của con người trải qua thời gian có thay đổi nhưng đối với mỗi người Việt Nam, ngày Tết đem lại một sự khởi đầu mới, rũ bỏ những gì không hay không đẹp của năm qua nên lòng người nào cũng vui vẻ, tràn đầy hy vọng về một tương lai hạnh phúc và thịnh vượng.
