Zơ Zá – món ăn đặc biệt của người Cơ Tu

Chúng tôi đến Nam Giang, Quảng Nam vào tiết tháng 4, lúc này ở đây đang là mùa khô. Tuy đây không phải là mùa lễ hội của người Cơ Tu nhưng với tấm lòng hiếu khách, người dân nơi đây đã làm chúng tôi nhớ mãi hương vị của núi rừng Quảng Nam với món ăn truyền thống đặc sắc – Zơ Zá. Nguyên liệu làm món ăn này là ếch, nhái, dơi, sóc được chế biến cùng với lá lốt.

Dụng cụ chế biến món ăn Zơ Zá khá đơn giản, chỉ một ống nứa tươi và ngọn mây rừng (áp dương). Ngọn mây được gọt bớt gai phía đầu, giữ nguyên phần cuối. Cho thịt với lá lốt, lá tiêu rừng, ít muối, ớt vào ống nứa tươi, rồi dùng ngọn mây đâm cho thịt và lá lốt quyện với nhau. Dùng một loại lá rừng không độc hoặc lá chuối tươi cuộn lại thành nút bịt lấy miệng ống nứa. Sau đó đưa ống nứa nướng đều dưới lửa. Vừa nướng vừa xoay ống nứa cho lửa cháy đều quanh ống nứa cho đến khi ống nứa đã cháy đen lớp vỏ bên ngoài cũng là lúc thức ăn trong ống chín, tỏa mùi thơm hấp dẫn, đó là lúc món Zơ Zá có thể mang ra thưởng thức.

Dùng dao sắc vạt đầu ống nứa, dùng tay khéo léo vỗ nhẹ cho Zơ Zá ra khỏi ống nứa, cắt thành từng đoạn nhỏ đặt lên lá chuối tươi. Thêm chút rượu Tà Vạc là đã thành bữa tiệc thịnh soạn thết đãi khách quý. Khi thưởng thức món Zơ Zá sẽ thấy vị ngọt tự nhiên của thịt ếch, nhái, dơi, sóc, chuột rừng…quyện với mùi thơm của lá lốt, tiêu rừng, vị đậm của muối, vị cay của ớt đất Quảng làm cho thực khách khó có thể quên được vị ngon rất đặc biệt của món ăn này. Để rồi một khi đã thưởng thức Zơ Zá thì không thể quên mỗi khi nhắc đến Quảng Nam, hay người Cơ Tu.

Zơ Zá không chỉ dùng để tiếp khách quý thể hiện lòng hiếu khách của người Cơ Tu, mà nó còn là một món ăn truyền thống trong mỗi dịp lễ hội, cưới hỏi, tang ma của người Cơ Tu. Trong những dịp này, nguyên liệu làm Zơ Zá có thể thay bằng những thực phẩm khác như thịt gà, thịt lợn, nhưng gia vị chế biến thì vẫn giữ nguyên, không thể thay thế bằng bất cứ gia vị nào khác. Mỗi một loại thịt làm Zơ Zá đều để lại hương vị khác nhau cho món Zơ Zá, nhưng cơ bản cách chế biến và các loại gia vị được kết hợp với nhau đã làm cho Zơ Zá có một hương vị đặc biệt mà không thể nào quên. Vì thế, Zơ Zá là một món ăn truyền thống không thể thiếu trong các lễ hội, bên cạnh điệu múa Zờ Za cùng tiếng trống hội nhịp nhàng của các cô gái Cơ Tu. Món ăn và điệu múa này chính là một sự bổ sung hài hòa cho một nét văn hoá riêng của dân tộc Cơ Tu.